43 Factory thường say sưa với bạn về những cây cà phê sinh trưởng ở độ cao lý tưởng, hưởng khí trời thiên thanh và bám rễ miền cao nguyên. Chúng tôi thật lòng yêu hình ảnh ấy và trân quý công lao những người nông dân đã dành ra để chăm chút từng bông hoa cà phê trắng muốt cho đến khi chúng kết trái tạo hạt. Đó cũng là hình ảnh thực mà nhiều người trong chúng tôi từng chiêm ngưỡng và truyền tai nhau.

Nhưng có một sự thực rằng: những cây cà phê đang lớn lên trong sự kìm kẹp của con người và biến đổi khí hậu.

Những cây cà phê mọc trong “vách ngăn”!

 


Melbourne cafe innovator Mark Dundon predicts the $7 coffee.

 

Giá thành cho hạt cà phê chưa bao giờ rẻ như hiện tại, bên cạnh đó còn bị điều chỉnh bởi lạm phát. Giá những tách cà phê có thể ngày càng đắt đỏ hơn trong tương lai, 7$ là giá cho 1 cốc cà phê không còn quá xa vời. Điều này xảy ra bởi sự sụt giảm trong sản lượng cà phê. 

CREDIT:ALAM

Những cây cà phê mọc trong "vách ngăn"!

Có một sự bất công trong ngành công nghiệp này khi cây cà phê được trồng ở những nước nghèo, đang phát triển và tiêu thụ ở những nước giàu. Brazil, Colombia và Indonesia là những nông trại cà phê lớn nhất của thế giới. Trong khi đó Mỹ, Đức, Pháp, và Italy là nơi cà phê được tiêu thụ. Ngành công nghiệp này tiêu thụ 10 triệu tấn cà phê mỗi năm. Bốn nhà mua tiêu thụ cà phê lớn nữa phải kể đến Nestle, Kraft Heinz, The J.M. Smucker Company và Starbucks.

Những hộ nông dân chủ yếu sản xuất ở quy mô vừa và nhỏ. Và bất cứ người dân ở đâu, Ethiopia, Nicaragua hay Việt Nam, giá mua cà phê được quyết định bởi thị trường và những bản hợp đồng trong tương lai. Những nhà thương lái thường quyết định mức giá cho những hạt cà phê trong tương lai được hứa hẹn trên hợp đồng, mức giá thấp và thường ít thay đổi. Vì vậy, người nông dân luôn chịu bị động. 

Hệ thống trên hoạt động để khoá giá cà phê, duy trì nguồn cung cà phê rẻ cho thị trường toàn cầu, chứ không phải vì chất lượng của cà phê và đời sống người nông dân. Những người nông dân, người buôn bán nhỏ không có công cụ để định mức giá hay tiếp cận các xưởng rang – những người sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho cà phê chất lượng.

A farmer harvesting coffee beans.
 

Một bức vách khác ngăn trở sự phát triển của cà phê là biến đổi khí hậu. Theo dự báo của World Coffee Research, nhu cầu cà phê sẽ tăng lên gấp đôi vào năm 2050, bị thúc đẩy bởi người Mỹ và thị trường Trung Quốc: nơi chuỗi cà phê Luckin đang trở thành đối thủ cạnh tranh của Starbucks tại quốc gia tỷ dân. Giai đoạn này đồng thời cũng là thời điểm biến chuyển phức tạp của biến đổi khí hậu. Lượng đất cho nông nghiệp ngày càng thu hẹp. Cây cà phê bị ảnh hưởng trực tiếp bới sự nhạy cảm đối với tình hình biến động bất ổn của thời tiết. Mưa trái mùa và nắng khô hạn sẽ là điều kiện lý tưởng cho các dịch bệnh bùng phát.

Nhiệt độ Trái Đất tăng lên, đồng nghĩa với việc nhiệt độ ở những ngọn đồi và triền núi tăng cao. Người nông dân buộc phải di chuyển trang trại đến những khu vực có nhiệt độ phù hợp với cây cà phê. Tuy nhiên, một điều đáng lo ngại khi khu vực cao hơn thường thuộc diện tích vườn quốc gia. Nếu dành rừng phòng hộ cho nông nghiệp, cũng sẽ có những hệ quả khôn lường. 

Các nông hộ ở Honduras và Nicaragua hiện đã phải đối mặt với sự thay đổi thời tiết thất thường. Mưa và nắng thường đến không điều độ, khiến hạt cà phê không đơm bông, chất lượng giảm sút nặng nề. 

Nhìn ở một khía cạnh khác, giới nghiên cứu không dành nhiều tâm huyết cho việc nghiên cứu và phát triển giống cà phê để chống chọi với thời tiết. Những loại cây như ngô, lúa mỳ, đậu nành được trồng ở những nước giàu, trong khi cà phê lại được trồng ở những nước nghèo, được xem như “con ghẻ” trong ngành nông nghiệp. Năm 2017, có đến 3600 giống dưa hấu được phát triển, nhưng chỉ có 50 loại cà phê. Sự đối lập đó là những con số không cần lời giải thích. 

CREDIT:ALAM

Năm 2017, có đến 3600 giống dưa hấu được phát triển, nhưng chỉ có 50 loại cà phê

Những người nông dân sống phụ thuộc vào hạt cà. Những hạt cà lại phụ thuộc vào các hợp đồng giá thấp. 

Dù cho nhiều tập đoàn cà phê cố gắng phát triển thương hiệu bằng việc sở hữu nông trại cà phê riêng và chế độ ưu đãi cho người dân, đó cũng không phải là bản chất của ngành cà phê. Nespersso nâng giá mua cà phê từ 30 – 40% so với mức thị trường cho 100.000 nông dân trên 13 quốc gia. Starbucks cũng sở hữu một nông trại cà phê ở Costa Rica. Lượng cà phê ở đây cung cấp trực tiếp cho một số cửa hàng ở Starbucks. FairTrade đưa ra cái giá cao nhất cho cà phê và điều kiện bồi dưỡng cho người trồng cà. Họ đại diện cho 810.000 người nông dân ở 30 nước đang cung cấp cà phê cho thế giới. 

Như vậy, những nhà tiêu thụ cà phê – những công ty đa quốc gia có thể bỏ ra cái giá cao hơn thị trường. Tuy nhiên nó đi kèm những điều kiện nhất định: là hình ảnh truyền thông cho ngành công nghiệp cà phê cao cấp. Và hầu hết người dân trồng cà vẫn gặp khó khăn trong việc trang trải đời sống và điều kiện trồng trọt. 

Giá cà phê luôn cố định. Nhưng điều kiện thời tiết và giá cả xung quanh lại biến thiên theo chiều tăng. 

Vậy! Người trồng cà có thể chỉ sống bằng tình yêu hạt và hoa?